Tổ chức World Coffee Championships (WCC) – đơn vị tổ chức các giải vô địch cà phê thế giới thuộc sở hữu của Specialty Coffee Association (SCA) – đã thay đổi cách gọi các thí sinh đến từ Đài Loan từ “Taiwan” sang “Chinese Taipei”.

Quyết định này có hiệu lực từ ngày 28/4/2026 và nhanh chóng gây ra làn sóng phản đối từ một số chính trị gia cũng như cộng đồng cà phê Đài Loan. Nhiều ý kiến cho rằng đây có thể là kết quả của ảnh hưởng chính trị và kinh tế từ Trung Quốc.

Từ năm 1981, Đài Loan đã tham gia Thế vận hội Olympic và nhiều sự kiện thể thao quốc tế dưới tên gọi “Chinese Taipei” – một thỏa hiệp xuất phát từ chính sách “Một Trung Quốc” của Bắc Kinh, vốn không công nhận Đài Loan là một quốc gia có chủ quyền độc lập.

Trung Quốc những năm gần đây cũng nổi lên như một trong những thị trường specialty coffee phát triển nhanh nhất thế giới, với nhiều thí sinh thường xuyên lọt vào vòng chung kết các giải đấu quốc tế.

Điều đáng chú ý là SCA/WCC không đưa ra thông báo công khai trước khi thực hiện thay đổi này.

Trong tuyên bố chính thức, WCC cho biết đây chỉ là một cập nhật hành chính, nhằm đồng bộ với cách đặt tên đang được sử dụng trong các tổ chức thể thao quốc tế. WCC khẳng định việc đổi tên sẽ không ảnh hưởng đến điều kiện tham gia, quá trình xét tuyển hay trải nghiệm thi đấu của các thí sinh.

Tuy nhiên, thay đổi này đã được áp dụng hồi tố trên toàn bộ hệ thống của WCC, bao gồm:

• Website chính thức
• Kênh YouTube
• Các bảng xếp hạng và kết quả thi đấu trước đây

Đài Loan đã tham gia các giải WCC dưới tên gọi "Taiwan" từ năm 2007.

Bala (Đài Loan) vô địch World Latte Art Championship 2026 chỉ vài tuần trước khi WCC đổi cách gọi từ "Taiwan" sang "Chinese Taipei".

Đáng chú ý, việc đổi tên diễn ra chỉ vài tuần sau khi barista người Đài Loan Bala giành chức vô địch World Latte Art Championship tại San Diego.

Hiệp hội Cà phê Đài Loan (Taiwan Coffee Association), đơn vị tổ chức các giải đấu được WCC công nhận tại Đài Loan, cho biết họ không phải là bên đề xuất thay đổi này. Hiệp hội nhấn mạnh rằng trong gần 20 năm qua họ luôn nỗ lực duy trì tên gọi "Taiwan" trong các cuộc thi trong nước và quốc tế.

Đài Loan là một trong những quốc gia có thành tích nổi bật tại các giải đấu cà phê thế giới, đặc biệt ở các nội dung Latte Art, Brewers Cup và Barista Championship.

Tuy nhiên, tổ chức này cũng cho biết việc sử dụng tên "Chinese Taipei" có thể là điều kiện bắt buộc để tiếp tục tham gia hệ thống thi đấu của WCC.

Berg Wu, nhà vô địch World Barista Championship 2016 đại diện cho Đài Loan, đã lên tiếng trên Facebook:

"Việc thay đổi các thành tích trong quá khứ và tương lai từ Taiwan thành Chinese Taipei đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về quy trình, tính nhất quán và sự tôn trọng đối với các thí sinh cũng như cộng đồng liên quan."

Bà Lin Chu-yin (Michelle Lin), nghị sĩ thuộc Đảng Dân Tiến (DPP), cũng công khai chỉ trích quyết định này. Bà cho rằng có khả năng tồn tại sức ép từ phía Trung Quốc và đã đề nghị Bộ Ngoại giao Đài Loan điều tra nguyên nhân, đồng thời gửi phản đối chính thức tới ban tổ chức.

Trong khi đó, trang truyền thông cà phê có ảnh hưởng tại Đài Loan AD Cafe kêu gọi cộng đồng lên tiếng phản đối, cho rằng:

"Ý nghĩa của việc đổi tên không chỉ dừng lại ở kết quả thi đấu. Nó còn liên quan đến một trong những giá trị cốt lõi nhất của cà phê đặc sản: tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc."

Góc nhìn chính trị: Điều gì đang thực sự diễn ra?

1. Đây không phải câu chuyện về cà phê, mà là câu chuyện về danh tính

Về mặt kỹ thuật, WCC gọi đây là một thay đổi hành chính.

Tuy nhiên, đối với nhiều người Đài Loan, tên gọi "Taiwan" không chỉ là địa danh mà còn là biểu tượng của bản sắc quốc gia.

Vì vậy việc đổi từ "Taiwan" sang "Chinese Taipei" được nhìn nhận như một bước lùi về mặt biểu tượng và sự hiện diện quốc tế.

2. WCC đang đi theo mô hình của Olympic

Lập luận của SCA khá rõ ràng:

• Olympic dùng "Chinese Taipei"
• Nhiều liên đoàn thể thao quốc tế dùng "Chinese Taipei"
• WCC muốn đồng bộ với chuẩn quốc tế

Từ góc nhìn quản trị tổ chức, đây là lựa chọn giúp tránh các tranh cãi địa chính trị trực tiếp.

Tuy nhiên, ngành cà phê đặc sản từ trước tới nay vốn ít chịu ảnh hưởng của các quy chuẩn chính trị như thể thao hay ngoại giao.

Do đó quyết định này gây bất ngờ cho nhiều người.

3. Thời điểm khiến tranh cãi càng lớn

Sự việc xảy ra ngay sau khi Bala của Đài Loan vô địch thế giới.

Nhiều người đặt câu hỏi:

• Vì sao thay đổi được thực hiện đúng thời điểm này?
• Vì sao không có tham vấn công khai?
• Vì sao các kết quả lịch sử cũng bị sửa đổi?

Chính yếu tố "hồi tố" khiến phản ứng trở nên mạnh mẽ hơn.

4. Tác động tới ngành cà phê đặc sản

Ngành specialty coffee thường đề cao:

• Truy xuất nguồn gốc (traceability)
• Minh bạch (transparency)
• Tôn trọng xuất xứ (origin identity)

Do đó một số ý kiến cho rằng việc thay đổi tên gọi trong hồ sơ lịch sử đi ngược lại những giá trị mà ngành đang theo đuổi.

Đây là lý do truyền thông cà phê Đài Loan liên hệ câu chuyện này với khái niệm "traceability" chứ không đơn thuần là chính trị.

Kết luận

Về thực chất, việc đổi từ "Taiwan" sang "Chinese Taipei" sẽ không ảnh hưởng đến khả năng tham dự hay thi đấu của các barista Đài Loan tại World Coffee Championships.

Tuy nhiên, đây là một quyết định mang ý nghĩa biểu tượng lớn, phản ánh cách các vấn đề địa chính trị ngày càng xuất hiện trong những lĩnh vực tưởng chừng phi chính trị như cà phê đặc sản.

Cuộc tranh luận hiện nay không xoay quanh chiếc cúp hay điểm số, mà xoay quanh câu hỏi: ai có quyền định danh một cộng đồng trên sân khấu quốc tế? Đây chính là lý do sự việc nhận được sự quan tâm vượt ra ngoài phạm vi của ngành cà phê.